lis 20. 2021
462039_1.jpgAmator (1979)
Amator to jedno z ważniejszych dzieł Krzysztofa Kieślowskiego, wpisujące się w nurt kina moralnego niepokoju, którego twórcy, w drugiej połowie lat 70., starali się zwracać uwagę na najbardziej palące problemy społeczne.

Akcja filmu rozgrywa się w prowincjonalnym, podkrakowskim miasteczku. Filip Mosz, zaopatrzeniowiec lokalnego zakładu przemysłowego (w tej roli Jerzy Stuhr), czekając na narodziny pierwszego dziecka kupuje prostą kamerę filmową. Chce za jej pomocą dokumentować życie swojej powiększającej się właśnie rodziny. O nabytku dowiaduje się wkrótce kierownictwo zakładu, a Filip zostaje poproszony o przygotowanie filmowej relacji z jubileuszu 25-lecia placówki. Od tego czasu jego spokojne dotąd życie zaczyna nabierać tempa – film zostaje wysłany na konkurs i zdobywa nagrodę, Filip staje na czele zakładowego amatorskiego klubu filmowego i otrzymuje propozycję tworzenia reportaży dla telewizji. Jednak kolejne realizacje, które w jego przekonaniu miały uczciwie pokazywać prawdę o ludziach i lokalnych problemach, stają się źródłem wielu kłopotów i nieporozumień. Również relacje z żoną stają się stopniowo coraz bardziej napięte. Filmowiec-amator musi stanąć twarzą w twarz z problemami, jakie rodzi społeczne zaangażowanie i zmierzyć się z kwestią odpowiedzialności dokumentalisty za bohaterów swoich filmów.


ninateka.pl/vod…ki/

462039_1.jpgBaza ludzi umarłych (1958)
„Jest to opowieść o złym czasie, złych drogach, złych samochodach i o ludziach, których nie da się określić jednym słowem.” – czytamy na samym początku filmu. Bieszczady tuż po wojnie, gdzie piękne krajobrazy przyrody kontrastują z przygnębiającym obrazem świata po moralnej katastrofie. Tytułowa „baza ludzi umarłych” to baza transportu drewna, w której pracują kryminaliści, gotowi ryzykować życie w niebezpiecznej pracy, byleby uniknąć więzienia. Zostaje do niej zesłany także partyjniak, Stefan Zabawa, który ma pilnować tempa pracy.

„»Baza ludzi umarłych« jest filmem udanym i fakt ten już sam w sobie wart jest analizy. Film jest bowiem terenem starcia dwóch tendencji krańcowo różnych, walczących ze sobą, i jak na ogół się sądzi, wykluczających się wzajemnie – »czarnej« oraz socrealistycznej. Ze spotkania podobnego – tak wszyscy przypuszczali – mógł wyniknąć twór li tylko pokraczny: tak więc sukces »Bazy ludzi umarłych« stanowi niespodziankę, skłaniającą nas do rewizji zbyt może uproszczonych poglądów na temat antagonizmu, który przecież stanowi główną część naszej kultury w ciągu lat ostatnich”.

ninateka.pl/vod…ki/

462039_1.jpgKrótki film o zabijaniu (1987)
Fabuła skupia się wokół trzech postaci, których losy splatają się pewnego zimnego i ponurego marcowego dnia. Taksówkarz Waldemar (w tej roli Jan Tesarz) gdzieś pośrodku wielkiego szarego warszawskiego blokowiska myje samochód, przygotowując się do dnia pracy. Zagaduje młodą sprzedawczynię z pobliskiego sklepu, ignoruje kobietę w widocznej ciąży, czekającą wraz z mężem na podwiezienie, zatrzymuje się jednak na widok wygłodniałego bezpańskiego psa. Tymczasem Piotr, młody prawnik (Krzysztof Globisz), zdaje końcowy egzamin i zostaje adwokatem, a 20-letni Jacek (Mirosław Baka) snuje się bez celu po stołecznej starówce. Jest świadkiem brutalnego pobicia, któremu przygląda się z obojętnością, rzuca z wiaduktu nad trasą W-Z kamieniami w samochody, powodując wypadek, trafia też przypadkiem przed szybę wystawową zakładu fotograficznego, gdzie ogląda zdjęcia komunijne i prosi o wykonanie powiększenia starej zniszczonej fotografii, zdjęcia jakiejś dziewczynki. W końcu wsiada do taksówki Waldemara, każe zawieźć się w dość odludny rejon miasta i tam z zimną krwią go morduje, wrzucając zmasakrowane ciało do rzeki. Podczas procesu Piotr, adwokat Jacka, bezskutecznie próbuje ochronić go przed najwyższym wymiarem kary, jednak – w związku z brakiem okoliczności łagodzących – ponosi porażkę. Chłopak zostaje skazany na śmierć przez powieszenie. Dopiero tuż przed wykonaniem wyroku wyznaje Piotrowi, jak silnie przeżył tragiczną śmierć młodszej siostry, za którą czuł się częściowo odpowiedzialny.

Film Kieślowskiego jest w formie niezwykle surowy, niemal paradokumentalny. Niewiele pada w nim słów – to przede wszystkim szary, brudny, przygnębiający obraz przejmuje na siebie ciężar opowiadanej historii. Mimo brutalności i naturalizmu kluczowych scen, nie sposób posądzić Kieślowskiego o nadmierną dosłowność – o płomiennej mowie obrończej Piotra dowiadujemy się tylko z jego rozmowy z sędzią, to sama postawa prawnika, do końca nie mogącego pogodzić się z wyrokiem i do ostatnich chwil wspierającego młodego mordercę, każe nam głębiej zastanowić się nad najważniejszymi sprawami, których dotyka film Kieślowskiego – naturą prawa, istotą sprawiedliwości, niezgłębioną nieraz złożonością motywów popychających człowieka do zbrodni.

ninateka.pl/vod…ki/

462039_1.jpgKrótki film o miłości (1988)
Akcja filmu, podobnie jak wszystkich części cyklu, rozgrywa się na jednym z warszawskich blokowisk. Tomek, nieśmiały i bardzo wrażliwy 20-letni chłopak (w tej roli Olaf Lubaszenko), wynajmuje pokój u matki swojego kolegi. W ciągu dnia pracuje na poczcie, a wieczorami, punktualnie w pół do dziewiątej, zasiada przy swoim biurku i przez lunetę obserwuje okna jednego z mieszkań w sąsiednim bloku. O tej porze zwykła wracać do domu piękna Magda (Grażyna Szapołowska), prowadząca bujne życie erotyczne artystka. Tomek, zakochany w sąsiadce po uszy, podejmuje kolejne nieśmiałe próby nawiązania z nią kontaktu. Kiedy wreszcie dochodzi do spotkania, kobieta obchodzi się z chłopakiem niezwykle cynicznie, upokarzając go i popychając do próby samobójczej. Dopiero w obliczu tragedii uświadamia sobie, jak bardzo skrzywdziła młodego mężczyznę darzącego ją niewinnym, autentycznym uczuciem.

Do największych walorów filmu Kieślowskiego należy niewątpliwie znakomita gra aktorska młodziutkiego Olafa Lubaszenki i Grażyny Szapołowskiej, którym udało się stworzyć głębokie psychologiczne portrety swoich postaci – dwojga samotnych ludzi pośrodku gigantycznego blokowiska, gdzie nie ma miejsca na prawdziwe międzyludzkie więzi.

ninateka.pl/vod…ki/

462039_1.jpgGangsterzy i filantropi (1962)

Określany mianem komedii sensacyjnej film Hoffmana i Skórzewskiego składa się z dwóch powiązanych ze sobą nowel pt. Profesor oraz Alkoholomierz. Pierwsza to opowieść o skoku na furgonetkę wiozącą utarg z Centralnego Domu Towarowego, który planuje genialny złodziej ukrywający się pod tytułowym pseudonimem „Profesor”. Druga koncentruje się na postaci znużonego życiem chemika, który przypadkowo wynajduje niecodzienny sposób na zarabianie pieniędzy.

ninateka.pl/vod…ki/

462039_1.jpgDług (1999)
Dwóch młodych przedsiębiorców, Adam (Robert Gonera) i Stefan (Jacek Borcuch), chcąc się finansowo uniezależnić, planuje uruchomienie sprzedaży włoskich skuterów w Polsce. Nie mają jednak potrzebnego kapitału – konieczny jest kredyt bankowy. Kiedy okazuje się, że nie otrzymają pożyczki, ich ambitny plan staje pod znakiem zapytania. Wtedy niespodziewanie na scenie pojawia się Gerard (Andrzej Chyra), dawny sąsiad Stefana i przedsiębiorca, który deklaruje chęć udzielenia stosownej pożyczki. Proponowane przez niego warunki są jednak nieatrakcyjne i bohaterowie postanawiają odrzucić tę ofertę. To początek dramatu obu mężczyzn. Gerard zaczyna bowiem domagać się spłaty nieudzielonej koniec końców pożyczki. Chcąc wyegzekwować pieniądze, nęka ich i ich rodziny, doprowadzając bohaterów na skraj załamania psychicznego. Adam i Stefan, w poczuciu osamotnienia i braku jakiegokolwiek wsparcia, podejmują desperacką próbę uwolnienia się od fikcyjnego długu. Próbę, która znajdzie tragiczny finał i na zawsze odmieni ich życie.

ninateka.pl/vod…ze/

462039_1.jpgPrawo i pięść (1964)
„Polski western” – jak określili recenzenci film Jerzego Hoffmana i Edwarda Skórzewskiego, rozgrywa się po II wojnie światowej na Ziemiach Zachodnich. Andrzej Kenig, były powstaniec i więzień obozu koncentracyjnego, przyłącza się do pięcioosobowej grupy doktora Mileckiego, która na polecenie pełnomocnika rządu ma jechać do miasteczka na Dolnym Śląsku, by przygotować je na przyjazd repatriantów i chronić przed szabrownikami.

W Prawie i pięści sensacyjno-westernowa fabuła stanowi jedynie pretekst do ukazania głębszej myśli. Klisze gatunkowe, jak walki osadników z bandytami czy postać ostatniego sprawiedliwego, który przychodzi z pomocą, nabierają tutaj innego wymiaru. „Dla nas fabuła była pretekstem, a nie pamiętnikarskim i historycznie wiernym opisem pierwszych dni po wyzwoleniu na Ziemiach Zachodnich. Zainteresowała nas przede wszystkim aktualność tego scenariusza. Mówi się tutaj o uczciwości człowieka wobec siebie samego, niezależności od presji opinii i środowiska” – tłumaczył Jerzy Hoffman.

ninateka.pl/vod…ki/

462039_1.jpgNie lubię poniedziałku (1971)
W pewien wrześniowy poniedziałek wszystko wydaje się sprzysięgać przeciw mieszkańcom Warszawy i zjeżdżającym do miasta w różnych sprawach przybyszom. Z powodu epidemii różyczki i zamknięcia przedszkola oraz remanentu w zakładzie pracy żony milicjant musi zabrać synka na służbę, pełnioną na ruchliwej ulicy. Przybyły z prowincji zaopatrzeniowiec bezskutecznie poszukuje w mieście części do kombajnów. Uroczy Włoch nie zostaje odebrany z lotniska przez ludzi z ministerstwa, które chciałoby podpisać kluczowy dla polskiej gospodarki kontrakt na sznurek do snopowiązałek, ale – po wielu perypetiach – zostaje wyswatany przez biuro matrymonialne roznamiętnionej pracowniczce perfumerii… Dzięki swej wielowątkowej strukturze komedia Tadeusza Chmielewskiego prezentuje spektrum ludzkich postaw wobec licznych absurdów życia w PRL, balansując niekiedy w swym otwartym ich wykpiwaniu na granicy cenzuralności. Dodatkowym walorem filmu jest obsada, w której znaleźli się znakomici aktorzy komediowi tamtego czasu: Bohdan Łazuka (gra samego siebie), Mieczysław Czechowicz i Wacław Kowalski.

ninateka.pl/vod…ki/

462039_1.jpgPrywatne śledztwo (1986)
Szczęśliwe życie Rafała Skoneckiego (Roman Wilhelmi) kończy się wraz z wypadkiem samochodowym, w którym ginie jego żona (Małgorzata Niemen) i dwójka małych dzieci. On sam został ciężko ranny. Sprawca, kierowca ciężarówki (Andrzej Pieczyński), uciekł, nie udzielając im pomocy. Śledztwo zostaje umorzone, ale Skonecki, chcąc wymierzyć sprawiedliwość mordercy, prowadzi własne. Wkrótce zaczynają ginąć kierowcy ciężarówek…

ninateka.pl/vod…ik/

462039_1.jpgWszystko na sprzedaż (1968)
„Późną nocą […] zadzwonił Roman Polański z wiadomością, że Zbyszek nie żyje. Wtedy, tej nocy, śmierć Zbyszka wydała mi się czymś nierealnym, jeszcze jednym epizodem filmu, trzeba było czasu, abym zrozumiał, że tak już będzie i nigdy już nie zagra w moim filmie”. Tak o tragicznej śmierci Zbigniewa Cybulskiego opowiadał jego przyjaciel i częsty współpracownik Andrzej Wajda. Reżyser postanowił nakręcić obraz poświęcony gwiazdorowi „Popiołu i diamentu”, ale, jak pisał Krzysztof Mętrak, „w trakcie realizacji [… ] zorientował się, że w istocie, niechcący, robi film o sobie”. W ten sposób powstał obraz porównywany do „Osiem i pół” (1963) Federico Felliniego, porywający przykład ekranowego autotematyzmu, próba uchwycenia fenomenu człowieka i zbadania mitotwórczej siły kina. Niekonwencjonalnie prowadzonej narracji towarzyszą eksperymenty formalne. Warstwa fabularna przeplata się z zapisem dokumentalnym (lub paradokumentalnym). Kolorowe zdjęcia uzupełnia czarno-biała taśma.

ninateka.pl/vod…da/


Aktualizacje społecznościowe
Różne
Dyskusje
8 Komentarzy
Prześlij Komentarz